الشيخ عباس القمي
670
الفوائد الرضوية في أحوال علماء المذهب الجعفرية ( فارسى )
پنجاه و هشت سال ايام تكليف كه مجموع سن شريف و ايام حيات آن جناب مساوى هفتاد و سه سال بوده منقسم گردد سالى تقريبا بيست و نه هزار بيت مىشود ، ليكن سواى تأليفات مذكوره ، مدونات بسيار ديگر نيز از رسائل و منشآت و همچنين تعليقات بىشمار بر بعضى عبارات مشكله احاديث و كلمات حكميه و كتب فقهيه ، مانند فقرات كتاب شرح لمعه و غيرها و همچنين امثال فتاواى مسائل متفرقه كه اندكى از بسيار آن در اين مجموعه در سلك انتظام درآمده از حيطهء عدد احصا بيرون رفته كه اكثر آنها به نظر اين حقير نرسيده ، و بلكه بعضى به حيطهء ضبط كتّاب آن سركار نيز در نيامده كه اگر مجموع آنها به حساب درآيد ، با وجود آنكه آن جناب اكثر اوقات ايام حيات عليل و بيمار و در اكثر سنوات به سبب عارضهء آزار چشم و امثال آن ، مدتى از شغل تصنيف و تأليف بر كنار و در باقى ايام صحت نيز غالبا به انواع مشاغل لوازم معاشرت وضيع و شريف اهل روزگار ملجأ و گرفتار ، مع هذا غالب اوقات فرصت ايشان نيز در ايام تحصيل و تعطيل مصروف تدريس علوم دينيه و تفسير معارف يقينيه و هدايت ابناى روزگار به مواعظ شافيه و نصايح كافيه و نقل اخبار و آثار ائمه اطهار - عليهم صلوات الملك الجبّار - بوده كه اكثر علماى سلف از اجتماع امثال موانع مذكوره ، برى و عرى بودهاند ، باز ممكن است كه مجموع آنچه از تأليفات و تعليقات و فتاوى و مرقومات آن جناب از قوه به فعل آمده سرهم هرگاه حساب و بر مجموع ايّام تكليف عمر شريف آن جناب توزيع و تقسيط شود روزى اقلا مساوى دويست بيت منظور تواند شد ؛ زيرا كه بسيار بوده كه در بعضى ايام خالى از موانع روزى زياده بر هزار بيت نيز تأليف فرمودهاند . حتى رسالهء اعتقادات با آن استحكام كلام و تحقيق مقام را كه به آن سياق تأليف بسيار دستگير مىباشد ظاهر شد كه مساوى هفتصد و پنجاه بيت است در يك شب به بياض رفته ، فللّه درّه . قدّس اللّه روحه و نوّر ضريحه . و بالجمله : ولادت با سعادتش در سنهء 1037 بوده كه مطابق است با عدد 1037 « جامع كتاب بحار الأنوار » . و وفات كرد در شب بيست و هفتم ماه رمضان سنهء 1110 به سن هفتاد و سه ، و در تاريخ وفاتش كلمات بسيار نظما و نثرا گفتهاند ، لكن بهترين آنها